IZ IZVJEŠTAJA IGUMANA LEONTIJA NINKOVIĆA

Leontije Ninković, iguman u Manastiru Ostrog, stiže u Bordo (Francuska) u martu 1916. godine. Tamo su bili kralj Nikola i crnogorska vlada. Postavljen je za dvorskoga svještenika. Živio je i radio u Bordou, Parizu, Marselju i Nici. Pokušavao je da pomogne hercegovačkim dobrovoljcima i Crnogorcima koji su se nakon kapitulacije Crne Gore našli na Krfu, a nijesu htjeli da stupe u sastav srpske vojske. Zahtijevali su da se bore posebno, pod crnogorskom zastavom i crnogorskom komandom u sklopu savezničke vojske. Oni su zbog toga internirani i prebačeni u logore u Francuskoj, zahvaljujući srpskoj vladi, koja je preko francuske diplomatske i vojne službe uspjela da spriječi formiranje posebne crnogorske vojske na Krfu. Tretirani su kao austrougarski građani zarobljenici.

U izvještaju predśedniku Ministarskoga savjeta Kraljevine Crne Gore, Andriji Radoviću, od 19. oktobra 1916. godine, Ninković između ostaloga kaže:

Gospodine Predsjedniče!

Ja Vas najučtivije molim, da u interesu pravde zvanično preduzmete sve potrebite, na pravnom temelju osnovane mjere kod Francuske vlade, a eventualno i kod saveznih vlada, da se ovi mučenici, koji stradaju na pravdi Boga, oslobode iz zatvora i zarobljeničkoga logora, kao časni i vjerni crnogorski vojnici, koji su se organizirali u svoje vojne jedinice u Crnoj Gori, prema formiranju crnogorske vojske, koja počiva na plemenskoj osnovi, zakleli se na vjernost Kralju Crne Gore pod njenom zastavom, pod kojom su se hrabro borili protivu neprijatelja na frontu crnogorskom do njenoga pada; po padu Crne Gore izišli sa saveznom vojskom, na zemljište savezne države i to, ne kao izbjeglice nego kao vojnici pod barjakom i oružjem i pošli za svojim suverenom; borili se na Solunskom frontu rame uz rame sa saveznom vojskom, a sada pošto su svoje jedinice prepolovili na bojnom frontu strpani su u zatvore i zarobljeničke logore.

Braća, mještani, ratni drugovi ovih stradalnika, koji su iznevjerili svoju zakletvu kralju crnogorskomu i prešli pod komandu drugih država, uživaju sva vojnička prava, kao i ostali savezni vojnici, a ovi, koji su ostali vjerni kralju Crne Gore i njegovoj zastavi, strpavaju se u zatvore i zarobljeničke logore. Crna Gora, kao država, pravno postoji, kao Belgija i Srbija; Crnogorski vladar i Vlada nalaze se na zemljištu savezne Francuske kao vladari i vlade Belgije i Srbije; Belgijski i srbijanski dobrovoljci uživaju sva prava kao i svi savezni vojnici, a crnogorski dobrovoljci strpavaju se u zatvore i zarobljeničke logore. Ovo se pravno ne može ni čime ne samo opravdati nego ni braniti.

Za to Vas ponovo molim g. Predśedniče, da se zauzmete, da ovi mučenici budu oslobođeni iz zatvora i zarobljeničkoga logora i da se kao časni vojnici stave pod zastavu kralja Crne Gore, pod kojom su mu se i zakleli na vjernost.

Ninković, 2. novembra 1916. godine, obavještava Radovića što je vidio u Marselju 25. oktobra:

Toga dana proveli su kroz Marselj sve crnogorske dobrovoljce, osim onijeh u tvrđavama Sv. Nikole i Sv. Jovana, kako sam docnije saznao od g. đenerala Koke, poveli su ih na Korziku, da tamo zamijene u radovima njemačke zarobljenike.

Na kraju ovoga izvještaja Ninković ponovo moli Radovića da se zauzme za oslobađanje crnogorskijeh zarobljenika pa kaže:

Ja Vas učtivo molim g. Predśedniče da se zauzmete, da ovi ljudi koji na pravdi Boga stradaju budu oslobođeni ili da im se saopšti da ih prepuštate svojoj sudbini, a neka se spašavaju kako znaju, što neizbježno čeka i nas neke.

Izvor:

 Istorijski zapisi. godina XXXI (LI), knjiga XXXVII, 1978/4, Titograd, 1978., str. 91-102.

Copyright ^© 2000. Crnogorska pravoslavna crkva. Sva prava zaštićena.
Sa blagoslovom Njegovog Visokopreosvještenstva Arhiepiskopa Cetinjskog i Mitropolita Crnogorskog Mihaila
Kontakt adresa: webmaster@moc-cpc.org
Copyright ^© 2000. Montenegrin Orthodox Church. All rights reserved.
With blessing of His Beatitude Mihailo, Archbishop of Cetinje and Montenegrin Metropolitan.