III. EPARHIJSKA UPRAVA

1. EPARHIJSKI ARHIJEREJ

Član 110.

Na čelo eparhije je eparhijski arhijerej.

Eparhijski arhijerej, po svojemu arhipastirskome pozivu, u skladu sa pravoslavnijem učenjem i crkvenijem pravilima, ima punu jerarhijsku vlast u poslovima vjere i morala, svješteno- dejstvovanja i arhipastirskoga staranja u eparhiji.

Član 111.

Eparhijski arhijerej, kao neposredni poglavar i predstavnik eparhije, uz saradnju svještenstva i vjernika, upravlja i svestrano rukovodi cjelokupnijem unutrašnjijem i spoljašnjijem vjerskijem i crkvenijem životom u eparhiji.

Član 112.

Za eparhijskoga arhijereja, kao i za vikarnoga, može biti izabran svakoji pravoslavni Crnogorac:

            1) koji ispunjava sve kanonske uslove predviđene za arhijerejski čin u pravoslavnoj crkvi;

            2) koji je redovno završio pravoslavnu duhovnu akademiju ili bogoslovski fakultet;

            3) koji je crnogorski državljanin (ovi uslov ne važi za arhijereje crnogorskijeh pravoslavnijeh eparhija u inostranstvu);

            4) koji je časnom crkvenom službom, uglednijem životom i predanijem radom na dobro Crkve i naroda, stekao opšte poštovanje i iskazao sposobnost za položaj arhijereja.

Član 113.

Eparhijskoga arhijereja, kao i vikarnoga, bira Sveti arhijerejski sinod, tajnijem glasanjem sa svoje kandidatske liste.

Izbor se vrši po pravilniku koji donosi Sveti arhijerejski sinod.

Član 114.

Novoizabranome i posvećenome arhijereju Mitropolit izdaje gramatu, koju potpisuju Mitropolit i svi članovi Svetoga arhijerejskoga sinoda.

Član 115.

Sva crkvena tijela i organi u eparhiji potčinjeni su eparhijskome arhijereju.

Član 116.

Pored prava i dužnosti koje mu pripadaju po crkvenijem i kanonskijem propisima, eprhijski arhijerej u skladu sa ovlašćenjima:

            1) uči i prosvjećuje svještenstvo i narod u eparhiji riječima, djelima i pastirskijema poslanicama;

            2) čuva, brani i održava u narodu pravoslavnu vjeru, suzbijajući svaku radnju koja je protivna pravoslavnome učenju i škodi interesima Crnogorske pravoslavne crkve;

            3) upućuje i odobrava svještenstvo i narod da osnivaju i organizuju religiozne, dobrotvorne, duhovno-prosvjetne i druge korisne ustanove za napredak vjere i morala u narodu;

            4) stara se o redovnome i pravilnome bogosluženju i uopšte o crkvenome poretku u svojoj eparhiji;

            5) nastoji da se crkve i manastiri snabdiju Svetijem antimisom, Svetijem mirom, svještenijem odeždama, bogoslužbenijem knjigama i drugijema crkvenijema stvarima i da se pravilno i na vrijeme podmiruju i druge potrebe crkve;

            6) daje blagoslov za podizanje crkava i kapela, đe je to potrebno, i nastoji da se održavaju u dobrome stanju;

            7) stara se da se crkve, manastiri i kapele grade u stilu koji je usvojen u Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi, i da se crkve, manastiri i domovi vjernika snabdijevaju ikonama u pravoslavnome duhu;

            8) vodi brigu o čuvanju crkvenijeh starina;

            9) osvještava hramove;

            10) rukopolaže dostojna lica u svještenički čin, upućuje ih na dužnost i izdaje im gramatu;

            11) daje kanonski otpust svještenijema licima oba reda;

            12) upućuje predlog Svetome arhijerejskome sinodu za odlikovanja svještenijeh lica, koja to svojijem primjernijem životom, crkvenopastirskijem i vjeroučiteljskijem radom zaslužuju;

            13) imenuje eparhijske propovjednike i ispovjednike za svještenstvo u eparhiji;

            14) na prijedlog starješine manastira ili samoinicijativno daje blagoslov dostojnijema licima za stupanje u monaški čin;

            15) daje blagoslov i razrješenje u crkveno-bračnijem i drugijem poslovima u skladu sa crkveno-kanonskijem propisima;

            16) sudi svještenijem licima oba reda za manje (disciplinske) krivice i kažnjava ih opomenom, ukorom, epitimijom do 15 dana i zabranom svještenodejstva do mjesec dana, a za veće krivice ih predaje crkvenome sudu;

            17) sudi vjernicima za manje (disciplinske) krivice i izriče im kazne privremenog lišavanja pojedinoga prava ili počasti u Crkvi;

            18) odlučuje od svještenodejstva svještena lica, kojima je izrečena kazna na sudu i određuje im zamjenike,

            19) daje odsustva svještenijema licima i službenicima;

            20) određuje zamjenike odsutnijema i oboljelijema manastirskijema starješinama, arhijerejskijema namjesnicima i parohijskijema svještenicima;

            21) vodi nadzor nad radom arhijerejskijeh namjesnika i svještenika oba reda u svojoj eparhiji;

            22) vrši kanonske pośete u eparhiji po crkvenijema pravilima, lično ili šilje izaslanike, iz reda sposobnijeh i dostojnijeh lica, sa uputstvima radi pregleda parohijskijeh i namjesničkijeh kancelarija, manastirskijeh uprava i crkvenijeh opština;

            23) nastoji da se sve naredbe, rješenja i odluke višijeh crkvenijeh vlasti blagovremeno i tačno saopštavaju i izvršavaju;

            24) stara se da sva crkvena tijela i organi u eparhiji vrše svoje dužnosti savjesno i pravilno i da se svi poslovi izvršavaju po postojećijema propisima;

            25) podnosi Svetome arhijerejskome sinodu godišnje izvještaje, sa mišljenjima i prijedlozima, o svojemu arhipastirskome radu i stanju u eparhiji.

Član 117.

Eparhijski arhijerej može imati zamjenika, koji radi u granicama datijeh ovlašćenja.

Eparhijski arhijerej imenuje i razrješava zamjenika i o tome obavještava Sveti arhijerejski sinod.

Za zamjenika eparhijskoga arhijereja može biti imenovano svješteno lica oba reda, koje ispunjava uslove predviđene za članove eparhijskijeh crkvenijeh sudova.

Član 118.

Sveti arhijerejski sinod može razriješiti eparhijskoga arhijereja od dužnosti samo po kanonskoj osudi ili dokazanoj nemoći (fizičkoj i/ili psihičkoj), kao i na osnovu opravdane molbe za odlazak u penziju.

Član 119.

Sa upražnjenom eparhijom upravlja administrator kojega imenuje Sveti arhijerejski sinod.

Izbor arhijereja upražnjene eparhije ima se izvršiti u roku predviđenijem kanonima.

Dok je episkopska stolica upražnjena, ne može se započinjati nikakvi posao koji se tiče eparhijske organizacije, niti se mogu vršiti izmjene u poslovima započetijema u vrijeme upravljanja bivšega eparhijskoga arhijereja.

Član 120.

U slučaju bolijesti ili dužega odsustva eparhijskoga arhijereja, Sveti arhijerejski sinod mu određuje zamjenika.

Ukoliko bolijest traje više od dvije godine, arhijerej odlazi u penziju.

Član 121.

Čim se na bilo koji način uprazni eparhija, Epahijski crkveni sud formira komisiju od tri lica, koja je dužna da pregleda i popiše imovinu i stvari episkopije i nađeno stanje uporedi sa popisnijem listama.

Izvještaj komisije, Eparhijski crkveni sud dostavlja Svetome arhijerejskome sinodu, koji donosi rješenje o nadoknadi ukoliko nešto fali.

Član 122.

Sva popisana pokretna i nepokretna imovina episkopije, zapisnički se predaje administratoru, odnosno novopostavljenome eprhijskome arhijereju.

Član 123.

Eparhijsku administraciju vodi sekretar, kojega na osnovu konkursa imenuje eparhijski arhijerej.

Za sekretara eparhije može biti imenovano lice koje ispunjava uslove predviđene za članove eparhijskijeh crkvenijeh sudova.

2. EPARHIJSKI SAVJET

Član 124.

Eparhijski savjet je predstavništvo svještenika i vjernika eparhije u poslovima eparhijske crkvene samouprave.

Član 125.

Članovi eprhijskoga savjeta su:

a) po zvanju:

            1) eparhijski arhijerej,

            2) svi arhijerejski namjesnici u eparhiji,

b) po izboru:

            1) jedno monaško lice,

            2) po jedno svješteno lice iz svakoga namjesništva, i

            3) po dva svjetovna lica iz svakoga namjesništva.

Svi članovi po izboru imaju zamjenike.

Članove po izboru i njihove zamjenike na predlog eparhijskoga arhijereja imenuje Sveti arhijerejski sinod, kada su u pitanju svještena lica, odnosno Mitropolijski upravni odbor, kada su u pitanju svjetovna lica.

Član 126.

Predśednik Eparhijskoga savjeta je eparhijski arhijerej.

Potpredśednik Eparhijskoga savjeta bira se na prvoj śednici Savjeta iz reda svjetovnijeh lica, prostom većinom glasova.

Sekretarsku funkciju u Eparhijskome savjetu obavlja eprhijski sekretar, koji na śednicama ima samo savjetodavno pravo i vodi zapisnik.

Član 127.

Śedište Eparhijskoga savjeta je u śedištu Eparhije.

Član 128.

Mandat članovima Eparhijskoga savjeta traje 4 (četiri) godine.

Eparhijski savjet saziva eparhijski arhijerej, odnosno administrator, najmanje jednom godišnje u redovno zasijedanje, a vanredno po potrebi, i to na osnovu odluke predśednika ili kad to pismenijem putem uz obrazloženje zatraži najmanje 1/3 članova Savjeta. U drugome slučaju śednica se mora zakazati najkasnije za 30 dana.

Član 129.

Eparhijski savjet može punopravno raditi i odlučivati ako je śednici prisutno više od polovine članova.

Odluke se donose većinom glasova prisutnijeh članova. Pri jednakoj podjeli glasova odlučuje glas predśedavajućega.

Zapisnik sa śednice Eparhijskoga savjeta potpisuje predśednik, sekretar i dva ovjerača zapisnika, koji se biraju na početku svakoje śednice.

Član 130.

Eparhijski savjet u skladu sa svojijema ovlašćenjima obavlja slijedeće poslove:

            1) stara se o sredstvima za podmirenje materijalnijeh potreba eparhije;

            2) donosi godišnji predračun rashoda i prihoda kao i završni račun eparhije, koje šilje Mitropolijskome upravnome odboru na odobrenje;

            3) donosi za potrebe eparhije, odluku o razrezu poreza na crkvene opštine i manastire i dostavlja je Mitropolijskome upravnome odboru na odobrenje;

            4) donosi odluke ili dostavlja pismeni zahtjev sa obrazloženjem višem organu o zaduživanju, otuđivanju, rashodovanju, uzimanju i davanju u zakup imovine i otpisivanju potraživanja u eparhiji u skladu sa čl. 81., stav 16., ovoga Ustava,

            5) izdaje uputstva po uredbama koje propisuje Mitropolijski savjet o upravljanju eprhijskima dobrima, fondovima, zadužbinama, legatima i drugijema ustanovama koje se nalaze na teritoriji eparhije;

            6) podnosi višijema, nadležnijema, crkvenijema vlastima molbe, predstavke i predloge o predmetima i potrebama koji se tiču eparhije;

            7) podnosi Mitropolijskome upravnome odboru izvještaje o svojemu radu i izvještaje o stanju fondova, zadužbina, legata i drugijeh ustanova koje se nalaze na teritoriji eparhije;

            8) obavlja i druge poslove na osnovu zaduženja Mitropolijskoga upravnoga odbora.

Član 131.

U slučaju da je nemoguće sazvati Eparhijski savjet, može se od članova savjeta, za predmete koji su hitni i važni, zatražiti mišljenje pismenijem putem.

Član 132.

Ukoliko neki od članova po izboru ne može prisustvovati śednici Eparhijskoga savjeta, predśednik poziva njegovoga zamjenika.

Ukoliko neki od članova po izboru ili njegov zamjenik neopravdano odsustvuje sa dvije uzastopne śednice, vrši se izbor novoga člana, odnosno zamjenika, u skladu sa članom 125., stav 3., ovoga Ustava.

3. EPARHIJSKI UPRAVNI ODBOR

Član 133.

Eparhijski upravni odbor je izvršna (upravna i nadzorna) vlast u poslovima spoljašnje crkvene uprave i izvršni organ Eparhijskoga savjeta.

Član 134.

Eparhijski upravni odbor sačinjavaju:

            1) eparhijski arhijerej, ili njegov zamjenik,

            2) jedno monaško lice,

            3) dva svještena lica, i

            4) četiri svjetovna lica.

Lica pod 2), 3) i 4), imaju zamjenike.

Članove Eparhijskoga upravnoga odbora i njihove zamjenike bira eparhijski savjet.

Član 135.

Predśednik Eparhijskoga upravnoga odbora je eparhijski arhijerej ili njegov zamjenik.

Potpredśednika eparhijskoga upravnoga odbora bira se na prvoj śednici Odbora iz reda svjetovnijeh lica, prostom većinom glasova, iz śedišta Odbora ili bliže okoline.

Sekretarske poslove u Eparhijskome odboru obavlja lice koje na osnovu konkursa imenuje eparhijski arhijerej, po uslovima predviđenije ma za članove eparhijskijeh crkvenijeh sudova.

Na śednicama Eparhijskoga upravnoga odbora, sekretar ima savjetodavnu ulogu i vodi zapisnik.

Član 136.

Śedište Eparhijskoga upravnoga odbora je u śedištu eparhije.

Član 137.

Predśednik, saziva Eparhijski upravni odbor u redovno zasijedanje najmanje jednom u pola godine.

U vanredno zasijedanje Eparhijski upravni odbor se saziva:

            1) na zahtijev predśednika,

            2) na pismeni zahtjev uz obrazloženje, najmanje 1/3 članova Odbora.

U drugome slučaju śednica Eparhijskoga upravnoga odbora mora biti sazvana najkasnije za 30 dana.

Član 138.

Ukoliko je neki od članova Odbora spriječen da prisustvuje śednici, predśednik poziva njegovoga zamjenika.

Ukoliko neki član ili njegov zamjenjnik neopravdano odsustvuju sa dvije uzastopne śednice, vrši se izbor novoga člana ili zamjenika, po postupku datome u članu 134., stav 3., ovoga Ustava.

Član 139.

Eparhijski upravni odbor može punopravno zasijedati i odlučivati, ako śednici prisustvuje više od polovine članova.

Odluke se donose većinom glasova prisutnijeh članova. Pri jednakoj podjeli glasova, odlučuje glas predśedavajućega.

Zapisnik Eparhijskoga upravnoga odbora potpisuje predśednik, sekretar i dva ovjerača zapisnika, koji se biraju na početku svakoje śednice.

Član 140.

Predmeti koji su hitne prirode i ne trpe odlaganja mogu se rješavati u užem odboru, tkz. Sekretarijatu odbora koji sačinjavaju: predśednik i potpredśednik Eparhijskoga upravnoga odbora, jedno svješteno i dva svjetovna lica, koji su članovi Odbora.

Članovi sekretarijata biraju se na prvoj śednici Odbora, po mogućnosti od članova iz śedišta Odbora ili najbliže okoline.

Odluke Sekretarijata odbora podnose se naknadno na odobrenje Eparhijskome upravnome odboru.

Član 141.

Eparhijski upravni odbor u skladu sa svojijema ovlašćenjima obavlja slijedeće poslove:

            1) sastavlja godišnje predračune prihoda i rashoda eparhije i njene završne račune, koje dostavlja Eparhijskome savjetu na dalji postupak;

            2) priprema materijale za rad Eparhijskoga savjeta, konsultujući ili angažujući, ukoliko je to potrebno i stručna lica;

            3) pregleda i odobrava predračune prihoda i rashoda, kao i završne račune, crkvenijeh opština i manastira;

            4) obavlja kontrolu rada svijeh crkvenosamoupravnijeh organa u eparhiji u vršenju njihove dužnosti, i vodi nadzor nad onijem dobrima, fondovima, zadužbinama, legatima i drugijem ustanovama, koje su na upravu i rukovanje povjereni nižijem crkvenosamoupravnijem organima u eparhiji;

            5) nastoji da se vodi tačan inventar crkvene imovine i imovine crkvenosamoupravnijeh organa u eparhiji, da sva nepokretna imovina u eparhiji pośeduje zakonske dokaze o svojini, da su zdanja i imanja osigurana od požara i drugijeh elementarnijeh nepogoda;

            6) izvršava i saopštava rješenja, naredbe i odluke Eparhijskoga savjeta i Mitropolijskoga upravnoga odbora;

            7) određuje dan izbora članova za Savjete crkvenijeh opština;

            8) donosi odluke ili dostavlja pismeni zahtjev sa obrazloženjem višem organu o zaduživanju, otuđivanju, rashodovanju i uzimanju i davanju pod zakup imovine i otpisivanju potraživanja u eparhiji, u skladu sa čl. 81., stav 16., ovoga Ustava;

            9) odobrava podizanje novijeh građevina i veće opravke u crkvenijem opštinama;

            10) priprema izvještaje i predloge iz svojega djelokruga rada i dostavlja ih Eparhijskome savjetu;

            11) izrađuje poslovnik o svojemu radu i dostavlja ga Eparhijskome savjetu na odobrenje;

            12) obavlja i druge poslove za koje bude zadužen od strane Mitropolijskoga upravnoga odbora i Eparhijskoga savjeta.

4. EPARHIJSKI CRKVENI SUD

Član 142.

Eparhijski crkveni sud je vrhovna crkveno-sudska vlast u prvom stepenu u okviru jedne eparhije.

Član 143.

Eparhijski crkveni sud je stalan i sačinjavaju ga:

            1) eparhijski arhijerej ili njegov zamjenik, kao predśednik

            2) dva svještena lica, koja imaju zamjenike, i

            3) sekretar.

Članove Eparhijskoga crkvenoga suda imenuje i razrješava nadležni eparhijski arhijerej i o tome izvještava Sveti arhijerejski sinod.

Član 144.

Za članove Eparhijskoga crkvenoga suda, njihove zamjenike i sekretara mogu biti postavljena svještena lica koja su završila najmanje srednju bogoslovsku školu i imaju najmanje pet godina sudske, crkvenoprosvjetne, crkvenoadministrativne ili parohijske službe. Prvijenstvo imaju kandidati sa višijem obrazovanjem a uz to su, po mogućnosti, i pravno obrazovani.

Član 145.

Odredbe iz čl. 96. i 98., ovog Ustava, koje se odnose na članove Velikoga crkvenoga suda, važe i za članove Eparhijskijeh crkvenijeh sudova.

Član 146.

Eparhijski crkveni sud donosi punovažne odluke u vijeću sastavljenom od predśednika, odnosno njegovoga zamjenika, dva člana i sekretara.

U slučju odsutnosti sekretara, predśednik suda mjesto njega poziva sekretra eparhije.

Član 147.

Predśednik i članovi Eparhijskoga crkvenoga suda pri odlučivanju, daju svoje mišljenje potpuno nezavisno.

Sud donosi odluku većinom glasova. Glasanje počinje od najmalađega člana suda.

Sekretar nema pravo glasa.

Član 148.

Eparhijski crkveni sud rješava o izuzeću članova suda, ako se radi do dva člana suda.

Ako se zahtijeva izuzeće više od dva člana suda, o izuzeću rješava Veliki crkveni sud.

Član 149.

Eparhijski crkveni sud u okviru svojijeh ovlašćenja:

            1) rješava sukobe između svještenika oba reda;

            2) sudi krivice svještenika oba reda;

            3) sudi krivice vjernika, koje povlače isključenje iz crkvene zajednice na izvjesno vrijeme ili zanavijek;

            4) sudi sporove o valjanosti, poništenju i razvodu crkvenoga braka;

            5) rješava sporove zbog parohijskijeh prihoda i zbog pokretne i nepokretne imovine koja je svještenstvu dodijeljena na korišćenje;

            6) raspisuje konkurse za popunjavanje upražnjenijeh parohija;

            7) vodi brigu da se kancelarijski poslovi u tijelima i organima eparhije vode uredno i tačno;

            8) vodi nadzor nad parohijskijem svještenstvom i arhijerejskijema namjesnicima;

            9) saopštava i izvršava naredbe i odluke višijeh crkvenijeh sudskijeh vlasti;

            10) vodi brigu o inventaru episkopije u slučajevima premještaja, penzionisanja ili smrti eparhijskoga arhijereja;

            11) evidentira eventualne protivustavne radnje na svojemu području i o tome izvještava Veliki crkveni sud i ovlašćenoga arhijereja;

            12) podnosi godišnji izvještaj o svojemu radu Velikome crkvenome sudu i eparhijskome arhijereju.

Član 150.

Eparhijski crkveni sud radi na osnovu pravila i propisa o sudskom postupku koje donosi Sveti arhijerejski sinod.

5. ARHIJEREJSKI NAMJESNIK

Član 151.

Svaka eparhija u okviru Crnogorske pravoslavne crkve je podijeljena na arhijerejska namjesništva, koja obuhvataju određeni broj parohija.

Na čelu svakojega namjesništva je arhijerejski namjesnik

Arhijerejski namjesnik može biti ono svješteno lice:

            1) koje je završilo višu ili srednju bogoslovsku školu,

            2) koje je svojom časnom crkvenom službom, uglednijem životom i predanijem radom na dobro Crkve i naroda steklo opšte uvažavanje,

            3) koje je provelo najmanje pet godina u parohijskoj ili nekoj drugoj crkvenoj službi, a ima srednju bogoslovsku školu, odnosno tri godine, a ima višu bogoslovsku školu.

Član 152.

Arhijerejskoga namjesnika postavlja i razrješava eparhijski arhijerej.

Član 153.

Arhijerejskom namjesniku može se odrediti pomoćnik, svješteno lice, koje mu po potrebi pomaže u svijema parohijskijema i kancelarijskijema poslovima.

Pomoćnika arhijerejskoga namjesnika postavlja i razrješava eprhijski arhijerej.

Pomoćnik arhijerejskoga namjesnika ima svoju parohiju.

Član 154.

Arhijerejski namjesnik u okviru svojijeh ovlašćenja:

            1) brine o čistoti i jačanju pravoslavne vjere, o pravilnome i redovnome propovijedanju, o religiozno-moralnome obrazovanju i vaspitanju vjernika u namjesništvu;

            2) suzbije svako štetno djelovanje upereno protiv pravoslavlja i Crkve;

            3) stara se o njegovanju i čuvanju crnogorskijeh narodnijeh običaja i crnogorske tradicije i suzbijanju štetnijeh pojava u narodu;

            4) stara se o redovnome i pravilnome bogosluženju;

            5) stara se o redovnome snabdijevanju hramova potrebnijema stvarima;

            6) stara se da svještenstvo obavlja dužnosti i vlada se kako to svještenički poziv zahtijeva i da među svještenicima vlada sloga i međusobna saradnja;

            7) rješava nesuglasice i nesporazume između svještenika;

            8) obilazi najmanje jednom godišnje sve parohije na teritoriji namjesništva i kontroliše rad parohijskoga svještenstva, Savjeta crkvenijeh opština i Upravnijeh odbora crkvenijeh opština, pravi izvještaj o nađenome stanju, koji sa primjedbama i prijedlozima dostavlja eparhijskome arhijereju;

            9) saopštava i izvršava sve odluke, rješenja i naredbe eparhijskoga arhijereja i eparhijskijeh vlasti;

            10) daje područnijema svještenicima odsustvo do 7 dana u godini, o čemu izvještava eparhijskoga arhijereja, a za duža odsustva dostavlja molbu svještenika sa svojijem mišljenjem eparhijskome arhijereju;

            11) određuje privremene zamjenike odsutnijema, oboljelijema i umrlijema parohijskijema svještenicima;

            12) podnosi godišnji izvještaj sa svojijem mišljenjem i prijedlozima eprhijskome arhijereju, o stanju hramova na području namjesništva, radu svještenika i svojemu radu;

            13) obavlja i druge poslove po zahtjevu eparhijskoge arhijereja i ovlašćenijeh eparhijskijeh vlasti.

Član 155.

Arhijerejski namjesnik može odsustvovati iz mjesta službovanja samo uz znanje i odobrenje eparhijskoga arhijereja, koji mu u tome slučaju određuje zamjenika.

6. PAROHIJSKI SVJEŠTENIK

Član 156.

Na čelu svake parohije nalazi se parohijski svještenik, koji obavezno živi u parohiji i bez znanja i odobrenja ovlašćenijeh crkvenijeh vlasti ne može se udaljiti iz mjesta službovanja.

Parohijski svještenik može biti privremeni i stalani, a jednoga i drugoga postavlja i razrješava eparhijski arhijerej.

Član 157.

Za privremenoga parohijskoga svještenika može biti postavljeno lice koje je završilo višu ili srednju bogoslovsku školu i koje nema nikakvijeh kanonskijeh smetnji za svještenički čin.

Za stalnoga parohijskoga svještenika postavlja se ono svješteno lice koje je provelo u svješteničkome ili đakonskome činu najmanje tri godine, položilo praktični ispit ili je od ovoga oslobođeno.

Član 158.

Popunjavanje parohije stalnijem parohijskijem svještenikom vrši se putem konkursa koji eparhijski arhijerej objavljuje u Službenome listu Crnogorske pravoslavne crkve.

Kandidati, sa uslovima iz prijedhodnoga člana ,podnose potrebna dokumenta eparhijskome arhijereju uz prijavu.

Član 159.

Svještena lica sa višom bogoslovskom spremom imaju pravo da polažu praktični ispit za stalnoga parohijskoga svještenika poslije dvije godine privremene parohijske ili đakonske službe.

Član 160.

Praktični ispit za stalnoga parohijskoga svještenika polaže se po pravilniku koji donosi Sveti arhijerejski sinod.

Od praktičnoga ispita oslobađaju se određena lica zavisno od poslova koje su do toga momenta obavljala i vremena provednoga na tijema poslovima, na osnovu uredbe donijete od strane Svetog arhijerejskog sinoda.

Član 161.

Parohijsku službu po pravilu vrše mirski svještenici. Ukoliko nema mirskijeh svještenika, eparhijski arhijerej može povjeriti opsluživanje parohije svještenomonasima, odnosno manastirskoj zajednici. Manastirima u tom slučaju pripadaju svi prilozi od tijeh parohija. Svještenomonahe koji opslužuju parohiju izdržavaju njihovi manastiri.

Član 162.

Ako ima više parohijskijeh svještenika pri jednome hramu, eparhijski arhijerej jednoga od njih postavlja za starješinu crkve, koji je ujedno i starješina parohijske kancelarije.

Član 163.

Stalnog parohijskoga svještenika, eparhijski arhijerej može razriješiti dužnosti ili premjestiti iz parohije samo na osnovu njegove molbe ili pristanka i po presudi ovlašćenoga Crkvenoga suda.

Privremenoga parohijskoga svještenika, eparhijski arhijerej može premjestiti iz parohije po potrebi službe.

Član 164.

Đakone može imati svakoja parohija.

Đakona obavezno imaju saborne crkve i one crkve koje je odredila eparhijska vlast.

Đakoni su obavezni pomagati parohijskome svješteniku ili starješini crkve u vođenju crkvene administracije i njemu su podčinjeni u službenome pogledu.

Član 165.

Đakoni se postavljaju na isti način kao i privremeni parohijski svještenici između onijeh lica koja imaju uslove iz člana 157.

Godine provedene u đakonskoj službi priznaju se kao godine provedene u parohijskoj službi.

Đakon pored primanja od crkve ima prihode i od učestvovanja kao drugi sveštenoslužitelj pri vjerskijema obredima.

Član 166.

Svakoji parohijski svještenik obavlja parohijske dužnosti i vodi svoje kancelarijske poslove samostalno a pod neposrednim je nadzorom starješine crkve i arhijerejskoga namjesnika.

Član 167.

Parohijski svještenik treba da:

            1) uzornijem ličnijem i porodičnijem životom služi kao primjer u parohiji;

            2) redovno služi Svetu liturgiju i svakodnevno crkveno pravilo, vrši Svete tajne i svještene obrede u hramu i parohiji, po pravilima Svetijeh kanona, crkvenijeh zakona i propisa crkvenijeh vlasti;

            3) objavljuje narodu u crkvi praznike koji se svetkuju i objašnjava njihov značaj;

            4) se stara o dobrome redu, pobožnome i pravilnome čitanju i pojanju pri bogosluženju;

            5) se stara o nabavci i dobrome održavanju odeždi, bogoslužbenijeh knjiga i ostalijeh crkvenijeh stvari, održavanju i čuvanju osvećenijeh mjesta i crkvenijeh starina;

            6) pośećuje vjernike radi davanja pastirskijeh pouka i upućivanja na hrišćanska dobročinstva;

            7) se stara o čuvanju i njegovanju dobrijeh običaja, suzbijanju i odstranjivanju štetnijeh navika i poroka u narodu;

            8) se stara o crkvenoj biblioteci;

            9) izvršava na vrijeme odluke i naredbe pretpostavljenijeh vlasti;

            10) tačno i redovno vodi knjige krštenijeh, predbračnijeh ispita, vjenčanijeh, umrlijeh i druge zvanične knjige;

            11) izdaje izvode i uvjerenja, bilo na zahtjev pojedinaca bilo po službenoj dužnosti;

            12) uredno šilje godišnje izvještaje sa statističkijem podacima o stanju parohije, eprhijskome arhijereju;

            13) vodi ljetopis parohije.

Član 168.

Mjesto stalnoga parohijskoga svještenika upražuje se njegovijem prelaskom u drugu crkvenu službu, premještajem po molbi ili pristanku, osudom, gubitkom parohije, penzionisanjem i smrću.

Samovoljno napuštanje dužnosti parohijskoga svještenika više od 15 dana, ili neprimanje dužnosti za 21 dan poslije postavljenja ili premještaja, povlači gubitak parohije.

7. SAVJET CRKVENE OPŠTINE

Član 169.

Savjet crkvene opštine je predstavništvo svještenika i vjernika crkvene opštine u poslovima crkvene samouprave.

Śedište Savjeta crkvene opštine je u śedištu crkvene opštine.

Član 170.

Savjet crkvene opštine sačinjavaju:

            1) svi parohijski svještenici sa područja crkvene opštine,

            2) određeni broj svjetovnijeh lica.

Broj svjetovnijeh lica je od 10 do 18, zavisno od veličine crkvene opštine, o čemu odluku donosi Eparhijski upravni odbor.

Član 171.

Za člana Savjeta crkvene opštine može biti izabran svaki dostojni punoljetni pravoslavni hrišćanin, koji ima crnogorsko državljanstvo i na području te crkvene opštine stanuje najmanje godinu dana.

Izbore za Savjet crkvene opštine zakazuje Eparhijski upravni odbor u parohijskome hramu.

Izborima rukovodi eparhijski sekretar.

Uz predviđeni broj članova Savjeta za tu crkvenu opštinu, vrši se i izbor njihovijeh zamjenika. Broj zamjenika je jednak polovini broja članova Savjeta.

Izbor se vrši pojedinačno. Prijedloge za članove Savjeta i njihove zamjenike, daju prisutna lica u hramu. Predloženo lice se mora izjasniti o kandidaturi. Ukoliko prihvata, pristupa se glasanju. Glasanje je javno, dizanjem ruku. Kandidat je izabran za člana Savjeta ili zamjenika, ukoliko za njega glasa više od polovine prisutnijeh.

Zapisnik o izborima vodi i potpisuje sekretar i dostavlja Eparhijskome upravnome odboru.

Član 172.

Novoizabrani članovi Savjeta crkvene opštine, pozivaju se odmah, nakon izbora, na osnivačku śednicu.

Śednicom rukovodi sekretar Eparhijskoga upravnoga odbora, do izbora predśednika Savjeta.

Članovi Savjeta predlažu kandidate za predśednika, potpredśednika i sekretara.

Izbor se vrši javnijem glasanjem pojedinačno. Predloženi kandidat za neku od funkcija iz prijedhodnoga stava je izabran ukoliko dobije većinu glasova prisutnijeh članova.

Ukoliko predloženi kandidat ne dobije većinu glasova, predlaže se novi kandidat i ponavlja glasanje.

Počasni predśednik Savjeta crkvene opštine je parohijski svještenik, odnosno starješina crkve, ukoliko opština ima više parohija.

Zapisnik sa osnivačke śednice Savjeta vodi i potpisuje sekretar Eparhijskoga upravnoga odbora i dostavlja ga Eparhijskome upravnome odboru.

Član 173.

Savjet crkvene opštine bira se na 4 (četiri) godine, i sastaje se u śedištu crkvene opštine u redovno zasijedanje, najmanje dva puta godišnje.

U vanredno zasijedanje Savjet se saziva:

            1) na osnovu zaključka Upravnoga odbora crkvene opštine,

            2) na pismeni zahtijev uz obrazloženje najmanje 1/3 članova Savjeta, i

            3) po naredbi Eparhijskoga upravnoga odbora.

U zadnja dva slučaja śednica se mora zakazati u roku od 30 dana.

Savjet crkvene opštine u redovno ili vanredno zasijedanje saziva predśednik.

Član 174.

Savjet crkvene opštine može punopravno zasijedati i odlučivati ako śednici prisustvuje više od polovine članova.

Odluke se donose većinom glasova prisutnijeh.

Član 175.

Savjet crkvene opštine:

            1) donosi godišnji predračun prihoda i rashoda i završni račun crkvene opštine i dostavlja ih Eparhijskome upravnome odboru na odobrenje;

            2) donosi odluke ili dostavlja pismeni zahtjev sa obrazloženjem, višem organu o zaduživanju, otuđivanju, rashodovanju, uzimanju i davanju pod zakup imovine i otpisivanju potraživanja u crkvenoj opštini u skladu sa članom 81., stav 16., ovoga Ustava;

            3) donosi odluke o razrezu poreza na članove crkvene opštine;

            4) odlučuje sa odobrenjem eparhijskijeh vlasti o prijedlozima Upravnoga odbora crkvene opštine u pogledu održavanja, obnavljanja i podizanja hramova, parohijskijeh domova i uopšte ustanova u skladu sa svojijema ovlašćenjima;

            5) podnosi prijedloge, molbe i predstavke nadležnijema eparhijskijema vlastima o potrebama crkvene opštine;

            6) stara se prema uputstvima i naređenjima višijeh crkvenijeh vlasti o izdržavavanju parohijskijeh svještenika i parohija na svojemu području.

Član 176.

Ako Savjet crkvene opštine ne obavlja svoju dužnost, ne izvršava naredbe pretpostavljene vlasti ili prekorači svoja ovlašćenja, kao i u slučajevima da se u njegovoj sredini pojavi takav nered koji bi ometao pravilan rad, Eparhijski upravni odbor po žalbi ili po zvaničnoj dužnosti, naređuje o tome istragu.

Eparhijski upravni odbor može isključiti krivce iz Savjeta crkvene opštine, kao i obustaviti rad Savjeta crkvene opštine i njegove poslove prenijeti na Upravni odbor crkvene opštine.

Ova privremena mjera traje sve dok se Eparhijski upravni odbor ne uvjeri da su ponovo uspostavljeni uslovi za normalan i pravilan rad Savjeta crkvene opštine.

Član 177.

U slučajevima kada je potrebno popuniti Savjet crkvene opštine do 1/3 od ukupnog broja članova, popuna se vrši neposredno na śednici Savjeta pod predśedništvom lica koje odredi Eparhijski upravni odbor.

Član 178.

Služba u Savjetu crkvene opštine je počasna i obavlja se besplatno.

8. UPRAVNI ODBOR CRKVENE OPŠTINE

Član 179.

Upravni odbor crkvene opštine je izvršni organ Savjeta crkvene opštine.

Śedište upravnoga odbora je u śedištu crkvene opštine.

Član 180.

Broj članova Upravnog odbora crkvene opštine jednak je polovini broja članova Savjeta crkvene opštine.

Upravni odbor čine predśednik i potpredśednik Savjeta crkvene opštine, koji imaju iste funkcije i u Upravnome odboru, počasni predśednik Savjeta crkvene opštine, i određeni broj svjetovnijeh lica. Broj svjetovnijeh lica zavisi od uslova datijeh u stavu 1., ovoga člana.

Svako svjetovno lice ima zamjenika.

Svjetovna lica i njihove zamjenike bira Savjet crkvene opštine, prema uslovima koji važe za izbor članova Savjeta.

Ukoliko je neko svjetovno lice ili njegov zamjenik član Savjeta crkvene opštine, ne može biti birano za člana Upravnoga odbora crkvene opštine.

Mandat članovima Upravnoga odbora crkvene opštine traje 4 (četiri) godine.

Član 181.

Upravni odbor crkvene opštine bira iz redova svojijeh članova, sekretara i blagajnika.

Član 182.

Upravni odbor crkvene opštine saziva predśednik u redovno zasijedanje najmanje jednom u dva mjeseca.

Na zahtjev najmanje 1/3 članova odbora uz pismeno obrazloženje predśednik je dužan sazvati vanrednu śednicu, najkasnije 20 dana od dana upućivanja zahtjeva.

Član 183.

Upravni odbor crkvene opštine može punopravno zasijedati i odlučivati ako śednici prisustvuje više od polovine članova.

Odluke se donose većinom glasova prisutnijeh članova.

Član 184.

Upravni odbor crkvene opštine:

            1) čuva i štiti ugled i interese Crkve i crkvene opštine;

            2) potpomaže crkvenu vlast u njenome religioznome i duhovnome radu, čuvanju i njegovanju dobrijeh običaja i odstranjivanju štetnijeh navika i poroka u narodu;

            3) izvršava odluke Savjeta crkvene opštine i naredbe pretpostavljenijeh crkvenijeh vlasti;

            4) vrši popis pokretne i nepokretne imovine crkvene opštine, svake godine, i jedan primjerak dostavlja Eparhijskome upravnome odboru;

            5) upravlja crkvenom imovinom i stara se o njenom unapređenju;

            6) obezbjeđuje zakonske isprave o pravu svojine nad crkvenom nepokretnom imovinom i osigurava je od požara i drugijeh elementarnijeh nepogoda;

            7) stara se u sporazumu sa parohijskijem svještenikom o nabavci potrebnijeh sredstava za vršenje bogosluženja;

            8) stara se čuvanju i održavanju hramova, parohijskijeh domova i uopšte crkvenijeh ustanova koje na području crkvene opštine;

            9) priprema predloge i predračun radova za gradnju novijeh ili obnovu postojećijeh hramova, parohijskijeh domova i drugijeh crkvenijeh zgrada na području crkvene opštine, i dostavlja ih Savjetu crkvene opštine i eparhijskijema vlastima na konačno odobrenje;

            10) vodi brigu o urednom plaćanju poreza i drugijeh dažbina, koje su određene crkvenoj opštini;

            11) najmanje jednom mjesečno, vrši kontrolu rada blagajnika;

            12) sastavlja predračun rashoda i prihoda crkvene opštine kao i završni račun i dostavlja Savjetu crkvene opštine na dalji postupak;

            13) dostavlja predloge, molbe i predstavke o potrebama crkvene opštine, višijem crkvenijem vlastima;

            14) podnosi krajem svake godine Savjetu crkvene opštine izvještaje o svom radu;

            15) stara se da suvišan novac ne leži u crkvenoj kasi, već da se koristi na najpogodniji način za interse Crkve.

Član 185.

Služba članova Upravnog odbora crkvene opštine je počasna i besplatna.

Član 186.

U poslovima administrativne i materijalne prirode sa članovima Upravnog odbora i Savjeta crkvene opštine, dužan je da sarađuje parohijski svještenik.

Član 187.

Svaki član Upravnoga odbora i Savjeta crkvene opštine može biti na osnovu tužbe ili po zvaničnoj dužnosti isključen iz ovijeh organa, po odluci Eparhijskoga upravnoga odbora:

            1) ako izgubi neki od uslova koji se ovim Ustavom predviđaju za članove tijeh organa;

            2) ako zanemari svoju dužnost i ne prisustvuje bez opravdanoga razloga na dvije uzastopne śednice organa čiji je član;

            3) ako se ne pokorava naredbama starijih crkvenijeh vlasti i ometa izvršavanje punovažnijeh odluka.

Član 188.

Ukoliko Upravni odbor crkvene opštine zanemari svoje dužnosti, prekorači svoja ovlašćenja, ne izvršava naredbe i odluke višijeh crkvenijeh organa ili među njegovijem članovima vlada nered i razdor koji ometa normalan i pravilan rada, a Savjet crkvene opštine ne preduzme mjere za otklanjanje tijeh nepravilnosti, Eparhijski upravni odbor ima pravo razriješiti Upravni odbor crkvene opštine i naimenovati privremeno povjereništvo.

Upravni odbor crkvene opštine i/ili Savjet crkvene opštine, mogu biti razriješeni od strane Eparhijskoga upravnoga odbora i umjesto njih imenovano privremeno povjereništvo i u slučaju da je broj članova u ovijema tijelima nedovoljan za njihov normalni rad.

Privremeno povjereništvo obavlja sve poslove organa mjesto kojega je naimenovano u crkvenoj opštini, do izbora novoga organa.

Eparhijski upravni odbor donosi odluku o raspuštanju Upravnoga odbora i/ili Savjeta crkvene opštine po službenoj dužnosti ili na osnovu zahtjeva parohijskoga svještenika, odnosno starješine crkve, koji dostavlja arhijerejskom namjesniku, a ovaj sa svojijem mišljenjem Eparhijskome upravnome odboru.

Odluka Eparhijskoga upravnoga odbora po ovome pitanju je izvršna i protiv nje ne može se uložiti žalba.

9. MANASTIRSKA UPRAVA

Član 189.

Svaki svještenomohan i monah moraju pripadati zajednici nekojega manastira.

Svještenomonasi i monasi crnogorskijeh pravoslavnijeh manastira pod neposrednim su nadzorom i upravom starjeašine manastira (arhimandrita ili igumana).

Svještenomonasi i monasi koji sa znanjem i odobrenjem eparhijskoga arhijereja vrše crkvenu službu i prebivaju izvan manastira, podčinjeni su arhijereju, ali vazda ostaju u duhovnoj zajednici sa manastirom i članovima manastirske zajednice. Ukoliko prijeđu u drugu eparhiju priključuju se nekojemu od tamošnjijeh manastira.

Eparhijski arhijerej je starješina i nadzornik svijeh manastira i manstirskijeh zajednica na području eparhije.

Član 190.

Manastirom u čijoj zajednici ima najmanje tri člana upravlja starješina manastira uz pomoć zajednice.

Član 191.

Starješina manastira je zastupnik, neposredna upravna i nadzorna vlast manastira i zajednice, čuvar crkvenijeh i manstirskijeh pravila i izvršilac naređenja ovlašćenijeh crkvenijeh vlasti.

Starješina manastira može imati zamjenika.

Član 192.

Starješinu manastira i zamjenika imenuje Eprhijski arhijerej na prijedlog manastirske zajednice ako ona ima više od četiri člana.

U manastirima koji imaju manje od četiri člana, manastirska zajednica ne daje prijedlog za starješinu i zamjenika, već ih Eparhijski arhijerej samostalno imenuje.

U slučaju potrebe Eparhijski arhijerej može imenovati privremenoga starješinu, kojega razrješava dužnosti u trenutku imenovanja stalnoga starješine.

Stalnoga starješinu manastira, eparhijski arhijerej može razriješava dužnosti ili premjestiti iz manastira samo na osnovu njegove molbe, pristanka ili po presudi ovlašćenoga crkvenoga suda.

Član 193.

Starješina manastira sa zajednicom dužan je ponašati se i raditi u skladu sa pravilima manastirskoga života.

Pravila unutrašnjega i spoljašnjega manastirskoga života, donosi Svet arhijerejski sinod, posebnom odlukom.

Copyright ^© 2000. Crnogorska pravoslavna crkva. Sva prava zaštićena.
Sa blagoslovom Njegovog Visokopreosvještenstva Arhiepiskopa Cetinjskog i Mitropolita Crnogorskog Mihaila
Kontakt adresa: webmaster@moc-cpc.org
Copyright ^© 2000. Montenegrin Orthodox Church. All rights reserved.
With blessing of His Beatitude Mihailo, Archbishop of Cetinje and Montenegrin Metropolitan.